Over de Taaltelefoon

 

15 jaar Taaltelefoon

De Taaltelefoon heeft op 27 oktober 2014 zijn vijftiende verjaardag gevierd. In de onderstaande tekst in pdf-formaat vindt u een overzicht van vijftien jaar Taaltelefoon.

15 jaar Taaltelefoon - 27 oktober 2014.pdf (127 kB)

 

Doelstelling

De Taaltelefoon is de taaladviesdienst van de Vlaamse overheid. Hij is opgericht bij het decreet van 3 februari 1998 houdende oprichting van een Dienst voor Taaladvies, en is sinds 27 oktober 1999 operationeel. De dienstverlening voor de Taaltelefoon wordt verzorgd door de dienst Taaladvies van de Vlaamse overheid. Die dienst maakt deel uit van de cluster Besluitvorming Vlaamse Regering van het Departement Kanselarij en Bestuur.

Met de Taaltelefoon draagt de Vlaamse overheid bij aan de doelstelling die in artikel 3 van het verdrag inzake de Nederlandse Taalunie is opgenomen: 'de gemeenschappelijke bevordering van de kennis en het verantwoorde gebruik van de Nederlandse taal'. De Taaltelefoon moet daarvoor op een systematische, efficiënte en klantgerichte wijze taaladvies aan de burger verstrekken (artikel 3 van het decreet van 3 februari 1998). De taaladviezen die de Taaltelefoon verleent, hebben voor de gebruiker geen bindend karakter.
In het kader van de samenwerking met de Nederlandse Taalunie verzorgt de Taaltelefoon samen met de taaladviesdienst van het Genootschap Onze Taal de dienstverlening voor Taaladvies.net, de taaladvieswebsite van de Nederlandse Taalunie. De Taaltelefoon werkt ook mee aan de verdere ontwikkeling van de adviezen op Taaladvies.net. Medewerkers van de dienst Taaladvies maken deel uit van het Taaladviesoverleg, de Commissie Spelling en de Werkgroep Buitenlandse Aardrijkskundige Namen van de Nederlandse Taalunie.

 

Dienstverlening

De Taaltelefoon verspreidt adviezen en beantwoordt vragen over:

  • spelling,
  • leestekens,
  • woordgebruik,
  • grammatica,
  • uitspraak,
  • tekstconventies zoals titulatuur en adressering,
  • formulering en stijl.

De Taaltelefoon geeft ook informatie over woordenboeken, naslagwerken, taaltijdschriften, informatiebronnen over taal op het internet, organisaties die zich met de Nederlandse taal en met taaladvies bezighouden.

De volgende zaken behoren niet tot de opdracht van de Taaltelefoon:

  • De Taaltelefoon corrigeert en reviseert geen teksten. Wel geeft de Taaltelefoon algemene adviezen over het ontwerp en de productie van teksten. Specifieke vragen over problemen op zinsniveau komen ook aan bod.
  • De Taaltelefoon levert geen adviezen die op welke wijze ook voor commerciële doeleinden gebruikt kunnen worden. De Taaltelefoon bedenkt bijvoorbeeld geen merknamen voor bedrijven of reclameslogans voor reclamebureaus.
  • De Taaltelefoon lost geen vertaalproblemen op.
  • De Taaltelefoon beantwoordt geen vragen over historische vormen van het Nederlands en de geschiedenis van het Nederlands. Wel geeft de Taaltelefoon antwoord op vragen naar de herkomst van woorden en uitdrukkingen uit het hedendaagse Nederlands.
  • De Taaltelefoon beantwoordt in principe geen vragen over de herkomst, de betekenis, de uitspraak of de schrijfwijze van woorden of uitdrukkingen met een dialectische of regionale achtergrond.
  • De Taaltelefoon levert maar in beperkte mate advies over gespecialiseerde vakterminologische kwesties. Dat geldt bijvoorbeeld voor vaktermen uit de geneeskunde, de techniek en de informatietechnologie.

 

Werkwijze

De Taaltelefoon wil beredeneerd en gemotiveerd taaladvies geven. De informatiebronnen en naslagwerken voor de Nederlandse taal spelen daarbij een voorname rol.

Als norm voor de spelling geldt de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje). De Woordenlijst geeft de officiële spelling zoals de Nederlandse Taalunie die in 2005 in het kader van het Taalunieverdrag heeft vastgelegd. Die spelling is verplicht bij de overheid en het onderwijs (artikel 3 en 4 van het decreet van 20 november 1972 tot vaststelling van de officiële spelling en spraakkunst van de Nederlandse taal, gewijzigd bij het decreet van 19 april 1995). Voor de schrijfwijze van buitenlandse aardrijkskundige namen is de landenlijst met buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands van de Nederlandse Taalunie de basisreferentie.

Taaladvies.net, de taaladvieswebsite van de Nederlandse Taalunie, geldt als basisreferentie voor alle taaladvieskwesties en -vragen. De Taaltelefoon sluit zich voor zijn adviespraktijk aan bij de definitie van standaardtaal zoals die op Taaladvies.net staat:

"We verstaan onder de standaardtaal het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke domein, d.w.z. in alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie, de rechtspraak, het onderwijs en de media. Anders uitgedrukt: standaardtaal is het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in contacten met mensen buiten de eigen vertrouwde omgeving (in zogenaamde secundaire relaties). Woorden, uitdrukkingen, uitspraakvormen of constructies die standaardtaal zijn, zijn dus in principe zonder problemen bruikbaar in de genoemde sectoren en situaties."

Ook binnen de standaardtaal bestaat variatie, die vaak geografisch of stilistisch bepaald is. Geografische variatie binnen de standaardtaal is duidelijk merkbaar tussen België en Nederland. Voor het grootste deel is de standaardtaal in België en Nederland identiek, maar er zijn ook verschillen. Hoewel veel van die verschillen meteen in het oog springen, staan ze een principiële eenheid van het taalgebied niet in de weg. De verschillen zijn vaak gradueel, maar in een aantal gevallen komen er varianten voor die ofwel alleen maar in België ofwel alleen maar in Nederland tot de standaardtaal gerekend kunnen worden. Taaladvies.net hanteert daarvoor de labels 'standaardtaal in België' en 'standaardtaal in Nederland'. Voor de definities daarvan sluit de Taaltelefoon zich aan bij Taaladvies.net. De definitie van 'standaardtaal in België' luidt als volgt:

"We verstaan onder de standaardtaal in België het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke domein in België, d.w.z. in alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie, de rechtspraak, het onderwijs en de media. Anders uitgedrukt: standaardtaal in België is het Nederlands dat algemeen bruikbaar is binnen België in contacten met mensen buiten de eigen vertrouwde omgeving (in zogenaamde secundaire relaties). Woorden, uitdrukkingen, uitspraakvormen of constructies die standaardtaal zijn, zijn dus in principe zonder problemen bruikbaar in de genoemde sectoren en situaties."

Gedetailleerdere informatie over het begrip standaardtaal is te vinden in de tekst Wat is standaardtaal? (algemeen) op Taaladvies.net. In de tekst Werkwijze: welke varianten hebben standaardtaalkarakter? (algemeen) wordt toegelicht hoe de adviezen op Taaladvies.net tot stand komen.

Als op basis van Woordenlijst.org en Taaladvies.net geen advies gegeven kan worden, verstrekt de Taaltelefoon een beredeneerd advies met behulp van andere gespecialiseerde bronnen en naslagwerken en door corpusonderzoek. Belangrijke naslagwerken zijn onder andere de Algemene Nederlandse Spraakkunst (de ANS, 1997) en de online-editie van de 15de druk van Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal (2015-).

 

Medewerkers

De medewerkers van de dienst Taaladvies zijn:

De medewerkers van de dienst Taaladvies van de Vlaamse overheid
v.l.n.r. Stefaan, Katleen, Veronique, An, Yves, Kristien, Sara en Dirk

teamhoofd

Dirk Caluwé

Taaltelefoon en Taaladvies.net

An Bosmans
Stefaan Croon
Sara Van Calster
Veronique Verreycken

intern taaladvies

Katleen Maesen
Kristien Spillebeen

ondersteuning

Yves Van Wilder

 

Jaarverslagen

Hieronder staan de jaarverslagen van de dienst Taaladvies in pdf-formaat. Ze bevatten telkens de jaarresultaten voor de Taaltelefoon en geven ook een overzicht van de interne taaladvisering die de dienst Taaladvies voor de Vlaamse overheid verzorgt. Voor het interne taaladvies verzorgt de dienst de verplichte tekstrevisie bij de Vlaamse regelgeving. Dat wil zeggen dat ze over de decreten en besluiten van de Vlaamse overheid taalkundig advies geeft. Daarnaast brengt de dienst intern ook richtlijnen uit in het kader van de preventieve taalzorg. Ze begeleidt ambtenaren bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van gebruiksvriendelijke overheidsformulieren. Op verzoek reviseert ze ook teksten van de Vlaamse overheid die voor een groter publiek bestemd zijn.

Hebt u een taalvraag?
Nieuwsbrief krijgen?
  • vraag & woord van de week
  • wekelijks in uw mailbox
  • meer dan 10.000 abonnees
Spellingtests
  • ontdek hoe goed u spelt
  • geen exotische kwesties
  • meteen feedback
Volg ons